Deel 2 : Tot hier en  niet verder – gezonde grenzen

Deel 2 : Tot hier en niet verder – gezonde grenzen

In deel 1 van de blog ’tot hier en niet verder’, kon je lezen hoe je ‘(on)gezonde grenzen ontwikkelt en waarom het zo belangrijk is om je grenzen aan te geven.  In deze blog ga ik dieper in op hoe je concreet een gezonde grens trekt en op een verbindende manier communiceert.

Stap 1een gezonde grens trekken, begint met het VOELEN van jouw grens.

En daar wringt het schoentje al.  Je voelt het niet eens omdat je al heel lang geleden hebt geleerd om maar niet te voelen, je aan te passen, jezelf weg te cijferen.  Je hebt dus opnieuw ZELFBEWUSTZIJN te ontwikkelen.  Terug contact leren maken wat jou energie geeft, wat belangrijk is voor jou. Welke waarden zijn belangrijk in je leven en hoe wil je hiernaar leven? Het betekent zelfliefde en zelfcompassie ontwikkelen om hiervoor te kiezen en nee te zeggen tegen een verzoek van buitenaf.  Een verzoek wat niet (meer) bij je past.

Een tweede belangrijke manier om meer ZELFBEWUSTZIJN te ontwikkelen, is terug contact te maken met je fysieke lichaam en te leren voelen wat daar te voelen is. Wanneer iemand over je grenzen gaat, voel je dit ergens in je lijf: je verstijft, je krijgt een krop in de keel, je voelt het kolken vanbinnen, je darmen beginnen te borrelen… JOUW LICHAAM REAGEERT. Wat er gebeurd of gezegd geweest is, blijft op jou plakken. Je blijft erover piekeren en in je hoofd houd je allerlei conversaties met jezelf over wat er gebeurd is.

✏️ Pak pen en papier en schrijf hierover gedurende 10 minuten: Wat precies heeft jou geraakt? Wat doet dit met jou? Welk gevoel heb je hierbij? Waar heb je echt behoefte aan? Wat zou je willen zeggen, etc… op die manier word je je meer en meer bewust van waar nu precies jouw grens ligt en wanneer die geraakt wordt.

Stap 2 :  communiceer jouw grens op een verbindende manier, zonder verwijten naar de ander

Ook al lukt het jou misschien niet op het moment zelf, je mag er altijd later op terug komen en alsnog aangeven waarmee je zit. Zeker in het begin, heb je eerst voor jezelf klaarheid te brengen in wat er nu precies in jou is omgegaan en waar je behoefte aan hebt.

Heb je hier helderheid over, communiceer jouw grens volgens de volgende vier stappen:

  1. benoem het gedrag wat niet meer werkt voor jou
  2. geef aan hoe je je hierbij voelt
  3. zeg waar je behoefte aan hebt
  4. formuleer je verzoek aan de ander

Ik voeg er graag een vijfde stap aan toe, die niet echt een aparte stap is, maar meer de energie waarmee je jouw grens communiceert en dat is :

  1. benoem jouw intentie voor het communiceren van de grens: bijv rust creëren voor jezelf, de vriendschap of samenwerking versterken, eerlijk zijn met de ander, etc…

👉 Bijv: je vriend klaagt steen en been over zijn werk, maar doet er niks aan en jij hebt het helemaal gehad hiermee want het verhindert om te genieten van een ontspannen moment met je beste vriend. Zeg dan: lieve vriend, je weet dat ik je doodgraag zie, maar we praten nu een uur over jouw problemen op het werk en het advies dat ik jou geef, lijkt niet aan te komen. Ik voel mij hier een beetje machteloos in en waar ik behoefte aan heb, is ontspanning na een drukke werkweek samen met jou, mijn dierbare vriend. Ik zou het heel erg waarderen als we het onderwerp nu kunnen veranderen en over positieve zaken kunnen praten, want die zijn er ongetwijfeld ook.

Je geeft je grens aan, je zegt wat je wel en niet meer wilt en je uit tegelijkertijd je appreciatie voor de vriendschap. Als je vriend dit niet kan horen, is het misschien tijd om een nog grotere grens te trekken en afstand te houden.

Stap 3 : herhaal jouw grens

Wellicht moeten mensen wennen aan de nieuwe jij, dus je zal jouw grenzen moeten herhalen. Dat is geen kwestie van kwade wil van de ander. Jouw grens is jouw verantwoordelijkheid, daar moet de ander niet voor zorgen. Regelmatig heb ik het gesprek met cliënten dat ze verwachten dat éénmaal je het gezegd hebt, de ander het wel zal begrepen hebben. Ze geraken teleurgesteld in de reactie van de ander: ‘dan trek ik eens een grens en dan reageert hij zo’. Je kan niet verwachten dat er automatisch een positieve en begripvolle reactie van de ander tegenover staat. Als men gewoon is van jou dat jij altijd ja knikt en nu zeg je nee, dan is het even schrikken en sommigen gaan het ook echt niet leuk vinden. Gaandeweg als jij die spanning leert verdragen en jouw grens gaat herhalen, ga je merken dat na verloop van tijd jouw omgeving dit wel ok gaat vinden en zelfs naar jou opkijkt omdat jij er zo goed in slaagt om je grens te trekken.

Blijft de ander hardnekkig over jouw grenzen gaan, mag jouw grens ook zijn om uit de relatie (vriendschappelijk of ander) te stappen.

Dit was het, tot hier en niet verder, over gezonde grenzen trekken!

Vind jij het lastig om een gezonde grens te trekken, voelt dit erg beangstigend? Ben je bang om anderen teleur te stellen en zorgt dit er keer op keer voor dat jij je laat meeslepen in iets wat je eigenlijk niet wilt? Of voel je een muur om je heen staan die je verhindert om echte verbinding te maken met anderen?

Neem contact op! Samen gaan we op weg om stap voor stap bewust te worden van jouw grens en hoe je deze op een verbindende manier kunt communiceren.

 

Tot hier en niet verder – Deel 1 gezonde grenzen

Tot hier en niet verder – Deel 1 gezonde grenzen

Ik wil niet langer over mijn grenzen laten gaan, zei hij. Ik ben altijd zo met de omgeving bezig dat ik niet bij mezelf geraak. Wanneer mensen over mijn grenzen gaan, heb ik het niet eens door. Ik voel mijn grenzen niet. Wanneer ik opkom voor wat ik wil, voel ik mij enorm schuldig. Opkomen voor mezelf, betekent dat dit ten koste gaat van de ander en dat vind ik heel moeilijk. In relaties met anderen is het all the way, dan vertel ik mijn hele leven of ik trek een muur op en houd afstand… Ik wil beter kunnen aanvoelen bij wie ik mij kwetsbaar kan opstellen en bij wie niet ipv telkens opnieuw teleurgesteld te worden. Wat ik wil kunnen zeggen tegen iemand is: tot hier en niet verder… zonder me schuldig te voelen…”

Het thema grenzen is een veel voorkomend thema bij cliënten. In deze blog neem ik je mee in hoe iemand (on)gezonde grenzen ontwikkelt. Welke mechanismen hier aan ten grondslag liggen en waarom het zo belangrijk is om een gezonde grens te trekken. In deel 2 van ‘tot hier en niet verder’, vertel ik je hoe je een gezonde grens trekt en communiceert op een verbindende manier. In de vierde summer episode van de podcast Energiek, kan je geheel nog eens beluisteren: tot hier en niet verder, over gezonde grenzen.

Hoe ontwikkel je (on)gezonde grenzen

Als baby word je geboren als een spons. Als baby heb je geen grenzen, je hangt volledig af van anderen om te overleven. Je komt met een behoefte tot verbinding op de wereld. Je hebt VERBINDING nodig om te kunnen overleven. Daarnaast ontwikkel je de behoefte aan AUTONOMIE, om je eigen IK te kunnen zijn.

Het groeien in die eigen autonomie betekent in sommige situaties een bedreiging voor de verbinding.

Maw, wanneer het kind in zijn volle autonomie gaat staan, wordt het afgewezen door de ouders. De verbinding wordt verbroken. Dit gebeurt met de beste intenties: de ouders willen het kind veilig houden, weg van gevaar of omdat ze in hun opvoeding bepaalde overtuigingen hanteren en weinig ruimte laten voor andere zienswijzen. En soms, in uitzonderlijke situaties is er helemaal geen ruimte voor de eigen autonomie omdat één of beide ouders kampt met een psychische kwetsbaarheid, zoals depressie, borderline, narcisme, etc… Het kind leert onbewust dat het niet veilig is om zichzelf te zijn of dat er iets mis is met hem. Het kind gaat vervolgens heel erg zijn best doen, de eigen behoeften opzij zetten en meer en meer zorgen voor de ouders om toch maar verbinding te kunnen houden en zich erkend, geliefd, gewaardeerd, etc… te voelen. Die strategie kan leiden tot de ontwikkeling van een grote people pleaser. Eigen grenzen worden bijgevolg niet meer gevoeld. Of het kind trekt een muur op en laat niemand meer toe.

Heb je als kind de boodschap meegekregen dat het veilig is om jezelf te zijn, je eigen autonomie en je eigen authenticiteit te onderzoeken, dan is de kans groot dat je makkelijker een gezonde grens kan aangeven. Reageerden je ouders boos, teleurgesteld of werd je afgewezen, dan heb je als kind de boodschap meegekregen dat het onveilig is om voor jezelf op te komen. Voor iemand die is opgegroeid in een toxische gezinssituatie kan de angst voor het trekken van een gezonde grens zelfs aanvoelen als een doodsangst: ze hebben het gevoel dat ze van de wereld zullen gevaagd worden wanneer ze opkomen voor zichzelf. Alsof ze op zichzelf geen bestaansrecht hebben, er niet mogen zijn. Ze ontlenen hun bestaansrecht als het ware aan het pleasen van anderen.

IT’S OK

TO SAY NO

Waarom is het trekken van gezonde grenzen zo belangrijk?

Zowel in persoonlijke als in professionele relaties is het belangrijk om gezonde grenzen te stellen. Voor jezelf én voor de ander. Zonder die duidelijke grenzen weet jouw omgeving niet waar ze aan toe zijn bij jou. Voor jezelf leidt dit al snel tot teleurstelling, frustratie of onmacht.

Het stellen van een grens, is een dienst die je aan jezelf en aan je omgeving levert: door duidelijk te zijn in hoe je wilt dat anderen jou behandelen, kan je een gezonde relatie met iemand opbouwen en komen tot een diepgaande en authentieke VERBINDING ipv in een BINDINGSPATROON vast te komen zitten (bijv. ik ben het maar waard om graag gezien te worden wanneer ik mezelf en mijn behoeften wegcijfer).

Dit vraagt enige vorm van moed. Het vraagt zelfliefde en zelfcompassie om aan te geven wat werkt voor jou en wat niet. Dit houdt het risico in dat de andere zich teleurgesteld, boos of verdrietig voelt. Leren om niet de verantwoordelijkheid over te nemen over de reactie van de andere, is dé uitdaging. Mensen die gezonde grenzen kunnen aangeven, weten waar ze voor staan en durven hier ook voor te gaan staan, met respect voor de reactie van de ander hierop, zonder hierover de verantwoordelijkheid over te nemen of zich schuldig te voelen.

Klaar om met het trekken van gezonde grenzen aan de slag te gaan?
Lees in deel 2 van ‘tot hier en niet verder hoe je een gezonde grens trekt en communiceert (link naar deel 2 vd blog)

Loop jij nog vast in je schuldgevoel?  Voel je je erg angstig wanneer je nog maar denkt aan opkomen voor jezelf tegenover een collega, leidinggevende, partner, vriend, etc…  Neem contact op!

Samen gaan we op weg om duidelijk te maken waar jouw grens ligt en hoe je die kan communiceren zonder schuldgevoel.

Autonomie en Verbinding

Autonomie en Verbinding

“Ik voel me zo schuldig” zei ze.  

“Ik blijf erover malen en manieren zoeken om het op te lossen, maar ik weet dat ik het niet opgelost krijg omdat ik gewoonweg de capaciteit niet heb in mijn team.”

 

Ik wil zo graag met hem in overleg gaan hierover. Ik wil hem graag doen inzien dat er wel een manier is die we samen kunnen uitwerken zodat hij geholpen is en ik mijn team niet moet overbelasten. Maar het lukt me nu niet om het gesprek aan te gaan. Ik voel dat ik niet sterk genoeg sta en onmiddellijk in de emotie zal schieten. Ik voel me zo machteloos in relatie tot hem…”

Kristien wil het probleem SAMEN aanpakken, vanuit CONNECTIE samenwerken en komen tot resultaat. Ze begrijpt niet hoe haar collega op een FORMELE MANIER ZIJN POINT OF VIEW wil opdringen zonder overleg. Hoe hij zich zo AFSTANDELIJK kan gedragen en louter vanuit zijn EIGEN BEHOEFTE blijft redeneren, zonder begrip voor haar argumenten. Ze vindt hem erg egoïstisch en helemaal geen team player. En het meest frustrerende is dat de organisatie zegt dat de manier waarop haar collega het aanpakt de juiste is. Zij is het probleem omdat ze een paar keer emotioneel gereageerd heeft vanuit haar machteloosheid. Ze begrijpt er niks van en vraagt zich af of ze wel capabel is. Ze neemt DE SCHULD hierover volledig op haar.

Kristien beschikt over veel PERSOONLIJKE ENERGIE (op zoek naar verbinding) en haar collega zet eerder ONPERSOONLIJKE ENERGIE (vanuit eigen autonomie) in. BEIDEN ZIJN OK, niet beter of slechter dan de andere. Afhankelijk van de context, kan het erg nuttig zijn om meer persoonlijke energie in te zetten of net meer onpersoonlijke energie. Het probleem in communicatie, samenwerken en samenleven ontstaat wanneer er geen flexibiliteit meer is in je handelen en je geen keuzevrijheid ervaart bij het inzetten van je energie.

Kenmerken autonomie & verbinding

AUTONOMIE (onpersoonlijke energie)

kunnen begrenzen
tonen zelfrespect
kunnen gepast afstand nemen
kunnen alleen zijn
zijn meer afgestemd op eigen behoeften 
formeler, reageren rationeel
voelen zich niet verantwoordelijk voor de gevoelens van anderen
respecteren de andere in zijn uniciteit
Weinig bemoeizucht
kunnen zich eenzaam en betekenisloos voelen omwille van gebrek aan verbinding met anderen
kunnen makkelijk nee zeggen

VERBINDING (persoonlijke energie)

kunnen moeilijk grenzen aangeven
centraal staat connectie- verbinding-liefde
nabijheid en samenzijn
Relatie is belangrijk
empathisch – afgestemd op de ander,        bezorgd over en begaan met anderen
emotioneel, praten vanuit gevoel
voelen zich verantwoordelijk voor de gevoelens van anderen
plaatsen samen zijn boven eigenbelang
kunnen gaan ‘bemoederen’ en door anderen ervaren worden als bemoeizuchtig 
voelen zich minder alleen of zonder betekenis net omwille van hun goede verbinding met anderen
kunnen moeilijk nee zeggen

De uitdaging voor Kristien is om nu diezelfde onpersoonlijke energie van haar collega te gaan inzetten om haar grenzen aan te geven en duidelijk te maken dat het op die manier niet zal werken voor haar. Als ze hier nog maar aan denkt, komt ze in een gewetensconflict terecht: zo zou het niet moeten gaan, het zou toch veel leuker zijn als we dit op een verbindende manier zouden kunnen oplossen in harmonie met elkaar en met veel empathie voor elkaars problemen hierin.

De realiteit is dat haar collega wellicht niet eens begrijpt wat zij hier allemaal mee bedoelt en hij ervan overtuigd is dat ze toch samen aan het werken zijn! Zij moet gewoon niet zo emotioneel reageren en haar verantwoordelijkheid opnemen. Ieder zijn verantwoordelijkheid dat zou het leven toch veel makkelijker maken.

De homeopathische dosis

Hoe zou het zijn, vraag ik haar om wat meer onpersoonlijke energie in te zetten in communicatie met hem? Om wat meer vanuit jouw autonomie te handelen ipv uit ‘samen’.

“Bah” antwoordt ze, zo wil ik helemaal niet worden, dan ben ik mezelf niet meer en ik wil helemaal geen egoïst worden, dat zou ik nooit kunnen.

Nee natuurlijk niet, zeg ik, dat is ook niet de vraag, wel dat je een homeopathische dosis inneemt.

Wat zou er mogelijk worden met een homeopathische dosis?

Ik zou mij niet zo omver laten blazen. Ik zou beter bij mijn standpunt kunnen blijven. Ik zou hem kunnen zeggen dat als hij het zo wilt, we hierover eerst een vergadering moeten houden om dit verder uit te werken. 

En wat zou het effect op jezelf kunnen zijn als je dit zo zou brengen? Ja dan zou ik mij wel sterker voelen en minder schuldig. En wat zou het effect op hem kunnen zijn van deze aanpak? Ja, hij zal misschien wel verschieten, maar hij zal misschien eindelijk eens luisteren.

En is dat nu net niet wat je wilt, vraag ik haar: dat je gehoord wordt?

ja dat is zo…

En ervaar je dit als egoïstisch van jezelf? Nee, helemaal niet, want ik moet mijn team beschermen en ik doe het voor hen. Op die manier voelt het aan alsof ik het beste kan geven aan mijn team en tegelijkertijd op een gezonde manier mijn grenzen hierin kan bewaken. En dat is eigenlijk net wat ik wil, concludeerde ze.

Wil jij ook het beste geven aan je team? In verbinding met jezelf en jouw omgeving zonder dat je over je grenzen laat lopen? Neem contact op!  Ik begeleid jou graag zodat je met meer energie in je werk en in je leven kan staan.

Hoe omgaan met vrienden die jou veel energie kosten

Hoe omgaan met vrienden die jou veel energie kosten

Wanneer je met bewustzijnsontwikkeling aan de slag gaat en wanneer je terug dichter bij jezelf komt en hier meer en meer voor gaat staan, valt het je des te harder op hoe negatief, unsupportive of downright onbeleefd sommige mensen uit jouw omgeving kunnen zijn. En jammer genoeg, zijn dit vaak mensen uit je inner circle, je beste vriendin uit de kleuterklas, je eigen partner, je broer, je zus of je ouders of je buurman. Mensen met wie je veel tijd en energie doorbrengt.

Mijn dochters noemen dit type mensen ‘misgunners’ en die kan je maar beter weren uit je leven mama, zeggen ze dan.  En op ons veertigste worstelen wie hier ontzettend mee. In een artikel van psychologiemagazine sprak men over frenemies: Vrienden die je meer energie kosten dan geven. Het zijn je vrienden en tegelijkertijd kijk je er tegenaan om hen te zien want er is altijd wel drama, jaloezie, verwijten, negativiteit of geroddel en daar heb je geen zin meer in.

Of zoals een klant tegen me zei, ik ben 40 jaar geworden, te oud om me met mensen en dingen bezig te houden waar ik geen zin meer in heb. Je hebt een duidelijk doel in je leven, je wilt gaan voor dingen die belangrijk zijn voor jou en je tijd en energie niet meer steken in dit soort ‘drama’. Het past niet meer bij wie je bent.

Oude vriendschappen laten vallen dan maar?

Zodra je hiernaar wilt handelen, ontstaat er een schuldgevoel: ik kan die toch niet laten vallen? Ze heeft ook zoveel goede kanten. Misschien ben ik wel te egoïstisch en moet ik geduldiger zijn, vrienden moeten ervoor elkaar zijn, ook wanneer het wat minder gaat. Bovendien koester je een hoop, een verwachting dat ze volgende keer misschien positiever of enthousiaster zullen reageren op jou. Dat ze jou zullen aanmoedigen en jouw grootste sponsor worden in jouw ondernemerschap, in jouw zoektocht naar jezelf of wanneer je een liefdevolle, maar duidelijke grens trekt. Maar niks is minder waar. Ontgoocheling loert om de hoek en het is deze mix van hoop op verandering en angst voor teleurstelling die jou stress bezorgt.

Uit je leven verbannen, is geen optie. Het is je familie of zo goed als familie. Jullie hebben een lange geschiedenis met elkaar. Je bent er op één of andere manier mee verbonden en de positieve effecten van de relatie verbreken zouden niet opwegen tegen de negatieve gevolgen.

 

Circle of influence, circle of concern

Hoe kan je wel omgaan met vrienden die jou veel energie kosten?

1. Focus op de positieve intentie  

Heeft jouw vriend telkens kritiek op de dingen die jij onderneemt of doet? Is je vader de eerste om te zeggen wat er allemaal mis gaat lopen of wat er weer niet goed is? Ipv je te ergeren aan de negatieve bewoordingen, focus je op de positieve intentie: Wat wil die vriend voor jou? Wat gunt jouw vader jou wanneer hij zegt dat het nog niet goed genoeg is en reageer vanuit een connectie met de positieve intentie. Zo is mijn vader een enorme kritische mens voor wie het nooit goed genoeg is. Een uitspraak van mijn dochters heeft mij het licht doen zien, toen ze me zeiden dat hij toch altijd zo “overbezorgd” is. Heerlijk ‘overbezorgd’ ipv ‘niet goed genoeg’ waardoor de energie en de impact op mezelf onmiddellijk veel lichter werd.

2. Verander van onderwerp  

Geeft iemand jou ongevraagd zijn mening, waar jij eigenlijk niet mee gediend bent? (by the way, een tip voor iedereen of moest je hier nog aan twijfelen: ongevraagd je mening geven over iets, is ronduit onbeleefd, punt. In verbindende communicatie wordt de uitspraak gebruikt: wat je vindt, mag je houden) Verander het onderwerp of zoals ik wel eens adviseer: ga naar het toilet, onderbreek het gesprek om jezelf even ruimte te geven en jouw (emotionele) reactie wat te laten zakken. Of draai het om en richt je naar de ander met een tegenvraag. Zo krijg ik wel eens de vraag of ik kan leven van mijn coaching praktijk? Ik antwoord dat ik hun bezorgdheid over mijn financiën erg apprecieer. De beste manier waarop ze me hiermee kunnen helpen, is door veel mensen door te verwijzen of reclame te maken bij vrienden en familie en of ze dit al wel eens gedaan hebben? Of ik vraag hen wat zij zoal verdienen als leerkracht, ingenieur of tandarts tegenwoordig? Een andere manier om ermee om te gaan is humor te gebruiken en dan zeg ik dat ik hen zeker zal bellen als ik honger begin te krijgen 😉

3. Onderzoek wat jou precies triggert in contact met die vriend

What you resist, persists en wat jou ergert, zegt iets over jou. Focus je op de kwaliteit in je vriend of familielid. Waar is hij of zij heel goed in, wat jij te leren hebt?

Zo is jouw vriend of vriendin misschien erg goed om de aandacht naar zich toe te trekken en cijfer jij jezelf makkelijk weg. Ipv je te ergeren, kopieer het gedrag en vraag aandacht voor wat jou bezig houdt, misschien krijg je een ander effect of reactie dan normaal.

What you resist persists

4. Benoem wat voor jou niet meer werkt  

Een voor de hand liggende, maar vaak de uitdagendste omwille van de angst voor de reactie van de ander. Heb je het moeilijk met het geroddel of met de passief agressieve opmerkingen? Zeg het! Geef aan wat dit met je doet en hoe je hiermee wil omgaan. Zeg wat niet meer werkt voor jou zonder in verwijten naar de ander te vallen. Vindt jouw vriend, ouder of buurman dit lastig om te horen, dat is niet jouw probleem.

5. Build a new inner circle en houdt afstand  

Moet je drie dagen afkicken telkens wanneer jullie afgesproken hebben? Moet je gezin het bekopen omdat je helemaal overstuur bent na een afspraak met hem? Heb je geprobeerd om zaken aan te kaarten of lukt het je echt niet om een andere manier van omgaan met die vriend te vinden? Houdt afstand, spreek minder af. Kijk naar wie jou energie geeft, welke relaties bieden evenwaardigheid en zijn een stimulans voor jou? Omring jezelf met gelijkgestemden en mensen die het beste in jou naar boven halen. Net zoals twee mensen in een koppel uit elkaar kunnen groeien, kunnen jij en jouw vriend(in) ook uit elkaar gegroeid zijn. Dat is helemaal niet erg en daar hoeft niemand zich schuldig over te voelen. Dat is gewoon wat het is. Maar pijnig jezelf niet langer door vast te houden aan een relatie die jou niet meer brengt wat je zoekt en laat die aspecten van je vriendschap los, die jou teveel energie kosten.

Herken jij jou hierin? Worstel jij met vriendschappen? Kosten ze jou veel energie en wil je dit niet meer? Wil je de relatie loslaten, maar lukt dit niet goed? Neem contact op! Samen nemen we jouw inner circle, de loyaliteiten die daarbij horen onder de loep en onderzoeken we welke opties om er anders mee om te gaan je kan gaan uitproberen.

Stressbrein

Stressbrein

De vakantie komt eraan, een periode waarin de aanvragen voor coaching toenemen. Waarom? Omdat we volhouden tot aan de volgende vakantie en dan zal het beter gaan… Maar dan gebeurt het, je haalt het net niet. De dokter schrijft je thuis met een burn-out… en nu wil je dit zo snel mogelijk opgelost zien en je vraagt je af wat je er kan aan doen om dit te fixen. Je belt mij op en je vraagt een afspraak: zo snel mogelijk. En dan de ontgoocheling, ik kan je niet op je wenken bedienen, want ik ben met vakantie.  Dat ik vakantie heb, en ja ik neem vier weken vakantie, willen ze niet horen… is die gek? Vier weken vakantie, wie kan zich dat permitteren…? Het is hun stressbrein dat spreekt, dat geen tegenslag meer kan dragen… elke kleine tegenvaller is er teveel aan.

Wanneer je tegen een burn-out aanloopt of er middenin zit, loop je vast in je stressbrein. Je kan niet meer relativeren, afstand nemen of tot creatieve oplossingen komen en je bevindt je in een continue staat van spanning.

Hoe je een stressbrein ontwikkelt, wat het precies is, de impact ervan op je fysieke, mentale en emotionele welzijn en hoe je eruit geraakt, ontdek je in de eerste summer episode van de podcast ‘energiek’ en kan je lezen in deze blog.

Is stress positief of negatief?

Stress is van oorsprong positief. Het zorgt ervoor dat we in beweging komen, dat we onze doelen realiseren, dat we een tand bijsteken om een deadline te halen. Daar is niks mis mee. Het zorgt voor evolutie, innovatie, vooruitgang en resultaten. Stress wordt maar negatief, wanneer we er niet meer in slagen om onszelf af te schakelen of rust te nemen. Je gaat maar door, begint maaltijden over te slaan, je begint slechter te slapen en meer te piekeren, je krijgt een kort lontje en je spreekt niet meer af met vrienden en familie want zelfs dit wordt een opgave.

Zolang er balans is en je de stress pieken afwisselt met voldoende rustmomenten, is er niks aan de hand en spreken we van een gezonde portie stress die bij het leven hoort.

Hoe ontwikkel je een stressbrein?

Gezonde stress houdt onze hersenen vitaal en sterk. Gezonde stress is kort en krachtig, er komt adrenaline en cortisol vrij en het lichaam wordt klaargemaakt om de uitdaging aan te pakken. Je krijgt een verhoogde hartslag, je pupillen verwijden, je ademhaling wordt korter en sneller, je begint te transpireren. Je lichaam maakt zich klaar om te VECHTEN, VLUCHTEN OF TE BEVRIEZEN. Dit oeroude instinct, ook het reptielenbrein genoemd, heeft maar één missie en dat is overleven. Het effect van deze kortstondige stressreactie is verslavend: het geeft een ‘Yes, I did it gevoel’ waardoor je zelfvertrouwen een boost krijgt. Je ervaart voldoening over hetgeen je bereikt hebt.

Chronische stress

Onderzoek toont aan dat chronische stress leidt tot inkrimping van het brein. Je wordt er letterlijk dommer van.

Waar we in onze huidige samenleving te weinig rekening mee houden, is om na de spanningspiek tot rust te komen. Cortisol heeft naast het energie mobiliserend effect, een sterk toxisch effect als het chronisch aanwezig is. Het maakt je letterlijk ziek en we voelen dit in ons lichaam: hoofdpijn, nek- en schouderklachten, maag- en darmproblemen. We zijn meesters in het negeren van die lichamelijke signalen en we zetten door: ‘Doe niet zo flauw’, zeggen we tegen onszelf. Ons lichaam heeft na de stresspiek behoefte aan herstel. Onder druk van de ratrace slaan we het rusten over, staat de boog continu gespannen en staan we 24u/24u ‘aan’. Doelloos scrollen op je telefoon, wordt door je hersenen nog steeds gezien als werken. Of stress nu veroorzaakt wordt door een reële gebeurtenis (in de file staan, een verkeerde opmerking van je leidinggevende, de werkdruk, etc… ) of door het piekeren over een situatie, maakt niet uit. Het effect is hetzelfde. De gaspedaal blijft ingedrukt. Je blijft doorgaan ook al is de energie op. Kleine slechte gewoontes sluipen er zachtjes in en je houdt vol, want nog even en dan zal het rustiger worden.

Hoe meer stress, hoe rigider je gaat denken. Je blijft als het ware hangen in je reptielenbrein, waarbij er storingen komen op de verbinding met je neocortex, je rationele brein wat ervoor zorgt dat je kan relatieveren, plannen en creatieve oplossingen kan bedenken. Je bent niet meer in staat om andere perspectieven of standpunten te onderzoeken. Flexibiliteit in je denken, neemt af: het is zo en je slaagt er niet meer in om een ander perspectief aan te nemen. Dit is ook de reden waarom mensen die tegen een burn-out aanlopen er vaak zelf niet uit geraken en vast komen te zitten. Hen erop wijzen, helpt niet. Dit wordt vanuit het reptielenbrein geïnterpreteerd als alweer een bedreiging’, een ‘aanval’ waartegen ze moeten vechten of van wegvluchten. Ze voelen zich onbegrepen en zien niet in hoe anderen zo rustig kunnen blijven onder de gegeven omstandigheden. Bewuste keuzes maken, lukt niet meer en ze komen vast te zitten in angst en onzekerheid. Dit kan evolueren in regelrechte paniekaanvallen of paranoia gedachten.

Hoe geraak je uit het stressbrein?

Dé vraag die ik meestal krijg van iemand die vastzit in zijn stressbrein, is: Wat kan ik DOEN om er zo snel mogelijk uit te geraken… Geef mij opdrachten, huiswerk, een lijstje wat ik kan afwerken om eruit te geraken. Ik zie de angst in hun ogen en het afgrijzen wanneer ik hen de twee sleutels tot herstel meegeef:

Stap 1 : De schaamte voorbij rusten

Het belangrijkste en tevens het moeilijkste voor iemand die vastzit in zijn stressbrein, is rust nemen, NIKS DOEN. Want heel het lichaam staat stijf van de spanning. Het patroon actie nemen, is het meest gekende patroon wat ook steeds resultaat heeft opgeleverd, dus dat werkt. Niks doen, is voor ‘lazy bastards’ en rusten wil zeggen dat ik het niet aankan, en daar zit weer heel veel schaamte op en vaak een schuldgevoel.

Een schuldgevoel naar:

  • de collega’s: ‘ik laat mijn collega’s in de steek’
  • de partner en kinderen: ‘zij zijn heel de dag gaan werken, naar school geweest en ik heb alleen maar in de zetel gelegen’
  • Tav hun ‘ideale zelf’: ‘Ik heb een job waar je dit in principe niet van kan krijgen, ik had dit moeten aankunnen, ik ben een zwakkeling.’
  • Tav de ruimere familie & vrienden: ‘ik heb het hen nog niet durven vertellen’

Hoe hard dit ook tegen hun natuur is, is dit the only way out. Door rust te nemen, te ademen, te gaan wandelen, in de natuur te vertoeven, kan de verbinding met de neocortex hersteld worden en kan er terug perspectief, relativering en creativiteit ontstaan.

Stap 2: word je bewust van je verslaving

De volgende stap, is bewust worden van de onderliggende drijfveren die dit automatische gedrag, sturen. Ik maak de vergelijking met stoppen met roken: ik zeg wel dat ik wil stoppen met roken, maar voor ik het weet, heb ik een sigaret vast en dit heeft niet altijd en alleen te maken met de lichamelijke behoefte aan nicotine. Hier is een belangrijke andere drijfveer aan verbonden: het geeft me een momentje rust, een momentje me-time, of geeft sociaal contact, etc… Maw, jouw automatische reactie wordt gestuurd door een onderliggende behoefte: anderen pleasen, perfectionisme, het vermijden van teleurstelling of confrontatie, een te groot verantwoordelijkheidsgevoel, etc…. Deze oude gewoonten zitten diep ingebakken waardoor het moeilijk is te zien dat er andere reacties mogelijk zijn op de situatie die stress veroorzaakt.

Deze automatische gedragspatronen zijn copingmechanismen die al heel vroeg in het leven ontstaan zijn en die vaak ook echte sterktes zijn geworden. Ze hebben hen gebracht waar ze nu staan, waardoor het loslaten van deze patronen ook beangstigend kan zijn.

Hoe lastig en onmogelijk het ook lijkt te zijn, verandering en meer rust is mogelijk waardoor je uit je stressbrein geraakt en stresserende situaties terug met een frisse blik kan aanpakken.

 

  • Nood aan ondersteuning hiervoor?
  • Loop jij vast in je stressbrein?
  • Voel je schuld en schaamte?
  • Wil je rust nemen, maar slaag je hier maar niet in?

    Ik begeleid jou graag!

Check zeker ook het Energie Herstelplan bij Burn-out wat je ook al een hele eind op weg kan zetten via de ENERGY STUFF pagina.